Carpano
Het huis van de uitvinder, gebaseerd op het recept uit 1786. Het gratis Museo Carpano in Eataly Lingotto vertelt de geschiedenis. Geproduceerd wordt tegenwoordig in Milaan.
Het aperitief van Turijn sinds 1786
Vermout in Turijn: geschiedenis, Vermouth di Torino en proeverijen
In Turijn mengde Antonio Benedetto Carpano in 1786 wijn met kruiden en specerijen en legde zo de basis voor de vermout. Hier lees je wat „Vermouth di Torino” betekent, welke huizen je kunt bezoeken en waar je in de stad vermout proeft.
- 1786: Carpano bedenkt de vermout tegenover het Koninklijk Paleis
- „Vermouth di Torino”: beschermde geografische aanduiding sinds 2017
- Casa Martini in Pessione: zo'n 20 minuten met de trein
- Proeverijen in kleine groepen in het centrum
vanaf€ 35,00per persoon
Vermoutproeverij bekijkenBoeken via GetYourGuide
Turijn, de bakermat van de vermout
Wijn met bittere kruiden kende men in Turijn al lang. De Turijnse farmacopee „Pharmacopoea Taurinensis” beschrijft in 1736 al een „Vinum Absinthites” van alsembloesem en kalmoeswortel. Zulke wijnen dronk men toen als geneesmiddel.
In 1786 werd het een genotmiddel. Antonio Benedetto Carpano, opgeleid kruidenkenner, ontwikkelde in zijn wijnhandel tegenover het Koninklijk Paleis, aan de Piazza Castello, het recept waarmee de categorie vermout begint: muskaatwijn, op smaak gebracht met kruiden en specerijen. De naam leende hij uit het Duits – „Wermut” is daar de naam van het kruid Artemisia (alsem), dat voor de bittere toon zorgt. Volgens Turismo Torino werd vermout de favoriete drank aan het hof van het Huis Savoye.
Uit de wijnhandel groeide een bedrijf. In 1820 richtte Carpano's neef Giuseppe Bernardino de „Fabbrica di Liquori e Vermut Giuseppe Carpano” op, in 1898 bouwden de broers Luigi en Ottavio Carpano een fabriek. Sinds 2001 hoort Carpano bij het bedrijf Branca; geproduceerd wordt tegenwoordig in de distilleerderijen van Fratelli Branca in Milaan.
Turijnse vermout werd al snel een exportproduct. Volgens het consortium van de Vermouth di Torino verscheen in 1833 de eerste advertentie voor vermout uit Turijn. Vanaf het midden van de 19e eeuw ging hij naar Frankrijk, Spanje, Latijns-Amerika en de VS en werd hij een vast ingrediënt van de cocktailcultuur. Rond 1900 kwam de witte vermout erbij, vanaf de jaren 1920 werd de rode vermout de standaard.
Ook de cafés van de stad speelden een rol: in Caffè Elena aan de Piazza Vittorio Veneto verfijnde Giuseppe Carpano tussen 1889 en 1902 zijn recept. Meer over de historische cafés lees je op onze pagina over chocolade, Bicerin en historische cafés.
„Vermouth di Torino”: de beschermde herkomstaanduiding
„Vermouth di Torino” (ook „Vermut di Torino”) is een beschermde geografische aanduiding. Het Italiaanse ministerie van Landbouw keurde het productiereglement goed met het decreet van 22 maart 2017; in 2019 bevestigde ook de Europese Commissie het. Het reglement legt onder meer het minimale alcoholgehalte, het suikergehalte, het minimale aandeel wijn en de toegestane ingrediënten vast.
Alsem is verplicht. Het consortium noemt drie Piëmontese soorten: Artemisia absinthium, Artemisia pontica en Artemisia vallesiaca. Afhankelijk van het huis komen daar andere botanicals bij, zoals kaneel, nootmuskaat, kruidnagel, bittere sinaasappel, jeneverbes, vlierbloesem, gember, steranijs of kamille. De kruiden trekken in een mengsel van water en alcohol voordat ze met wijn en suiker worden gemengd. De basiswijn kan wit, rosé of rood zijn.
- 3 april 2019: oprichting van het Consorzio del Vermouth di Torino, dat de aanduiding en de merken beschermt en promoot.
- 30 september 2025: het ministerie van Landbouw erkent het consortium als officieel beschermingsconsortium van de beschermde geografische aanduiding.
- Leden: het consortium telt bijna 50 merken, waaronder Carpano, Martini & Rossi, Cinzano, Cocchi, Berto, Del Professore, Mancino, Chazalettes, Gancia, Pio Cesare, Mulassano en Elena.
Tip bij het kopen: let op de tekst „Vermouth di Torino” op het etiket. Niet elke vermout van Turijnse huizen draagt die – alleen producten die volgens het reglement zijn gemaakt. Gangbare stijlen zijn Extra Dry, Dry, wit (Bianco), amber (Ambrato) en rood (Rosso).
De grote vermouthuizen
Veel bekende vermoutmerken ter wereld hebben hun wortels in Turijn en Piëmont. Deze vier moet je kennen.
Martini & Rossi
In 1863 namen Alessandro Martini en Teofilo Sola een Turijnse distilleerderij over en haalden Luigi Rossi erbij als partner. In 1864 verhuisde de productie naar Pessione. Daar kun je Casa Martini bezoeken (zie hieronder).
Cinzano
De broers Carlo Stefano en Giovanni Giacomo Cinzano staan in 1757 in de registers van het Turijnse gilde van banketbakkers en brandewijnstokers – dat jaar geldt als oprichtingsjaar. De familie kwam uit Pecetto en was gevestigd aan de Via Dora Grossa in Turijn.
Cocchi
Giulio Cocchi, een banketbakker uit Florence, richtte in 1891 in Asti zijn bedrijf voor gearomatiseerde wijnen op. Bekend zijn zijn „Storico Vermouth di Torino” en de Barolo Chinato. Sinds 1978 leidt de familie Bava het huis vanuit Cocconato.
Casa Martini in Pessione bezoeken
Casa Martini is het stamhuis van Martini & Rossi. In 1864 koos het jonge bedrijf een oude villa recht tegenover het station van de spoorlijn Turijn–Genua – daar wordt tot op vandaag geproduceerd. Pessione is een deel van de gemeente Chieri en ligt op minder dan 30 kilometer van Turijn.
Openingstijden en reserveren
Voor bezoekers is Casa Martini op zaterdag en zondag van 11.00 tot 19.00 uur open. Doordeweeks ontvangt het huis alleen privégroepen op aanvraag. Online reserveren is verplicht. Volgens Casa Martini kun je tot 24 uur van tevoren annuleren en krijg je het volledige bedrag terug.
De ervaringen
- Discovery Tour: geschiedenis en productiestappen van de Martini-vermout. Officiële prijs vanaf € 20 per persoon. Eén tijdslot in de middag is in het Engels, de andere in het Italiaans.
- Privilege Tour: bezoek aan de productie met begeleide proeverij, in het Italiaans. Officiële prijs vanaf € 25 per persoon.
- Martini Cocktail Experience: mixworkshop met een bartender, in het Italiaans en Engels. Officiële prijs vanaf € 39 per persoon. Pas vanaf 18 jaar.
- Vermouth Class en Ultimate Experience (alleen voor privégroepen) vullen het aanbod aan.
Alle ervaringen duren zo'n twee uur. De officiële prijzen komen van martini.com, stand oktober 2026. Actuele data vind je op martini.com/casa-martini; twee van de ervaringen kun je ook boeken via de tours verderop.
Vanuit Turijn naar Pessione
- Trein: directe treinen vanaf Torino Porta Susa of Torino Lingotto doen er zo'n 20 minuten over tot station Pessione. Het station ligt pal voor de ingang. Vanaf de luchthaven Turijn-Caselle ben je ongeveer 50 minuten onderweg.
- Auto: via de rijksweg SS10 of de snelweg E70. Voor de ingang is een onbewaakte parkeerplaats.
Kaartjes en verbindingen in de regio Turijn lees je op onze pagina over het openbaar vervoer in Turijn.
Vermoutproeverijen en tours
In de stad proef je vermout het makkelijkst tijdens een begeleide proeverij in een kleine groep. Naar Casa Martini reis je zelf naar Pessione; vervoer is bij de Martini-ervaringen niet inbegrepen.
Vermoutproeverij in centrum
Witte en rode vermout, plus een spritz op basis van vermout, gedroogd fruit, olijven en kaas. Zo'n uur, maximaal 8 personen, in een wijnbar op ongeveer tien minuten lopen van het Koninklijk Paleis. Talen: Engels, Italiaans.
vanaf € 35,00
Details & boeken
Vermoutcocktails in wijnbar
Twee cocktails met Turijnse vermout naar keuze, met een plank vleeswaren, kaas en hapjes, plus uitleg over de geschiedenis van de drankjes. Zo'n 1,5 uur in een wijnbar bij het Egyptisch Museum. Talen: Engels, Italiaans.
vanaf € 34,00
Details & boeken
Casa Martini met proeverij
Bezoek aan de productie, de ruimte met de vermoutkruiden, de galerie „Mondo Martini” en een begeleide proeverij met een brand ambassador. Zo'n twee uur in Pessione. Talen: Italiaans (Prestige-variant), Italiaans en Engels (Discovery-variant).
vanaf € 20,00
Details & boeken
Cocktailworkshop Casa Martini
Zintuiglijke route langs de vermoutkruiden, galerie, bezoek aan de productie en een mixworkshop in de Bar Academy, waar je je eigen Martini-cocktail maakt. Zo'n twee uur in Pessione, pas vanaf 18 jaar. Talen: Italiaans, Engels.
vanaf € 45,00
Details & boeken
Aperitivo & streetfoodtour
Avondwandeling met minstens vier stops, onder meer nebbiolo, worst, bier, gevulde aardappelen en een cocktail of vermout. Maximaal 12 personen, start op de Piazza San Carlo.
vanaf € 93,00
Details & boekenBij alle vijf de aanbiedingen kun je volgens de aanbieder tot 24 uur van tevoren gratis annuleren.
Welk aanbod past bij jou?
| Je wilt … | Ons advies |
|---|---|
| pure vermout leren kennen, zonder veel tijd | Vermoutproeverij in het centrum (ca. 1 uur) |
| vermout in moderne cocktails proeven | Vermoutcocktails bij het Egyptisch Museum |
| zien waar vermout op grote schaal wordt gemaakt | Casa Martini met proeverij (weekend, Pessione) |
| zelf mixen | Cocktailworkshop in Casa Martini (vanaf 18 jaar) |
| vermout als onderdeel van een avond met eten | Aperitivo & streetfoodtour |
| geschiedenis zonder proeverij, gratis | Museo Carpano in Eataly Lingotto |
Museo Carpano in Eataly Lingotto
De geschiedenis van het huis Carpano wordt verteld in een klein museum in de delicatessenmarkt Eataly in de wijk Lingotto, Via Nizza 230. De toegang is volgens Turismo Torino gratis.
Je ziet objecten van de 19e eeuw tot nu, waaronder de bekende reclamecampagnes van Armando Testa uit de naoorlogse jaren. Bij zes geurstations ruik je aan de belangrijkste kruiden die in alle vermoutrecepten voorkomen. Rondleidingen in het Italiaans en Engels en proeverijen regelt Eataly op aanvraag.
De openingstijden volgen die van Eataly. Controleer ze voor je bezoek op de website van Eataly Torino.
Hoe drink je vermout in Turijn?
In Turijn is vermout vooral een aperitief – een drankje voor het avondeten. Turismo Torino raadt aan hem koud te serveren, met of zonder ijs, met een schilletje van een onbespoten citroen of sinaasappel.
- Puur: een glas vermout met ijs en een schilletje is de klassieker. Witte en droge vermout smaakt frisser, rode vermout ronder en kruidiger.
- Met soda: aangevuld met sodawater wordt vermout een lichte longdrink.
- Americano: rode vermout, Campari en soda.
- Negroni: gin, Campari en rode vermout – de bekendste cocktail met vermout.
- Milano-Torino: Campari uit Milaan en vermout uit Turijn, vandaar de naam.
- Manhattan en martinicocktail: ook de grote Amerikaanse klassiekers kunnen niet zonder vermout.
Bij vermout horen hapjes als grissini, olijven, kaas of vleeswaren. Hoe de Turijnse aperitivo werkt en waar je hem beleeft, lees je op onze pagina over de aperitivo in Turijn. Meer wandelingen met wijn, chocolade en streetfood vind je bij de foodtours in Turijn.
Aperitivo in Turijn
Vermout is hét Turijnse aperitief. Op onze aperitivopagina lees je hoe het ritueel voor het avondeten werkt en welke tours je daarbij begeleiden.
Vermout in Turijn: veelgestelde vragen
Ja. In 1786 ontwikkelde Antonio Benedetto Carpano in zijn wijnhandel aan de Piazza Castello, tegenover het Koninklijk Paleis, het recept waarmee de categorie vermout begint. Kruidenwijnen bestonden al eerder, bijvoorbeeld als geneesmiddel in de Turijnse farmacopee van 1736, maar pas Carpano maakte er een genotsdrank van.
Het is een beschermde geografische aanduiding. Het productiereglement werd goedgekeurd met het decreet van 22 maart 2017. Het regelt onder meer het alcohol- en suikergehalte, het minimale aandeel wijn en de toegestane ingrediënten. Alsem (Artemisia) is verplicht.
Uit het Duits: „Wermut” is de naam van het kruid Artemisia (alsem), dat de drank zijn bittere toon geeft. Carpano nam het begrip over; in het Italiaans werd het „Vermut” of „Vermouth”.
Ja. Casa Martini in Pessione is op zaterdag en zondag van 11.00 tot 19.00 uur open, doordeweeks alleen voor privégroepen op aanvraag. Je moet online reserveren. Je kiest onder meer uit de Discovery Tour, de Privilege Tour en een cocktailworkshop, die elk zo'n twee uur duren.
Het makkelijkst met de trein vanaf Torino Porta Susa of Torino Lingotto naar station Pessione, zo'n 20 minuten. Het station ligt pal voor de ingang. Met de auto rijd je via de SS10 of de E70.
Ja, maar niet op elk tijdstip. De Discovery Tour is op één middagtijdslot in het Engels, de Privilege Tour alleen in het Italiaans. De cocktailworkshop wordt in het Italiaans en Engels aangeboden. Rondleidingen in het Nederlands noemt Casa Martini niet.
Tijdens een begeleide proeverij in het centrum, bijvoorbeeld de proeverij van een uur in een wijnbar bij het Koninklijk Paleis of de vermoutcocktails bij het Egyptisch Museum. Veel bars schenken vermout bovendien bij de aperitivo.
Koud, met of zonder ijs en met een schilletje citroen of sinaasappel, zo raadt Turismo Torino aan. Daarbij passen grissini, olijven en kaas. In cocktails als Negroni, Americano of Manhattan is vermout een hoofdingrediënt.
Ja, het Museo Carpano in Eataly Lingotto, Via Nizza 230. Het toont de geschiedenis van het huis Carpano met reclameaffiches en geurstations met de vermoutkruiden. De toegang is volgens Turismo Torino gratis.
Bij de twee proeverijen in het centrum krijg je volgens de aanbieder pas vanaf 18 jaar alcohol; jongeren mogen mee en krijgen alcoholvrije drankjes. De cocktailworkshop in Casa Martini is pas vanaf 18 jaar.