Dzielnica
Za Mole Antonelliana zaczyna się Vanchiglia: dawna dzielnica rzemieślników i fabryk z wąską „Fetta di Polenta” Antonellego, uniwersytetem nad rzeką i placami, które wieczorem pękają w szwach. Nad Padem czekają Piazza Vittorio Veneto i Murazzi.
od93,00 €za osobę
Wycieczka aperitivo do Vanchiglii
Vanchiglia leży na północny wschód od starego miasta, otoczona przez dwie rzeki: od południa i wschodu płynie Pad, od północy Dora Riparia, która właśnie tutaj wpada do Padu. Na zachodzie granicę z centrum wyznacza Corso San Maurizio. Tuż za nią stoją Mole Antonelliana i arkady Via Po.
Administracyjnie Vanchiglia należy do Circoscrizione 7, razem z Aurorą, Sassi-Superga i Madonna del Pilone.
Ściśle biorąc, to dwie części:
Vanchiglia nie jest dzielnicą wielkich muzeów. Warto tu przyjść na spacer z dala od głównych ulic, dla widoku na Pad i na wieczór. Z Piazza Castello dojdziesz tu pieszo szybko przez Via Po.
Vanchiglia długo leżała za bramami Turynu, między Padem a Dorą. W połowie XIX wieku jeden z przewodników po mieście opisywał borgo jako już gęsto zamieszkane, z najważniejszymi warsztatami obróbki żelaza, innych metali i stolarki. Kościoła ani szkół jeszcze nie było. Miasto nakazało wtedy, by nowe domy powstawały przy regularnych ulicach, tak aby borgo mogło wkrótce stać się częścią miasta.
Te warsztaty, a później fabryki, kształtowały dzielnicę aż do XX wieku. Z powodu wielu kominów turyńczycy nazywali ją „Borgo del Fumo”, czyli dzielnicą dymu. Mieszkali tu rzemieślnicy i rodziny robotnicze.
Kościół pojawił się w 1866 roku: Santa Giulia, ufundowany przez markizę Giulię di Barolo i zbudowany przez Giovanniego Battistę Ferrantego w stylu neogotyckim. Wcześniejszy, monumentalny projekt Alessandra Antonellego okazał się za drogi. Kościół do dziś uchodzi za symbol Vanchiglii; fundatorka jest w nim pochowana.
Antonelli i tak zostawił tu swój ślad: zbudował w Vanchiglii własny dom, „Fetta di Polenta”, a kilka ulic dalej Mole.
Wraz z końcem przemysłu dzielnica się zmieniła. W 2012 roku nad brzegiem Dory otwarto Campus Luigi Einaudi Uniwersytetu Turyńskiego, zaprojektowany przez londyńskie biuro Foster + Partners. Od tego czasu dzielnicę tworzą studenci, a wraz z nimi pojawiły się kawiarnie, bary i małe restauracje.
Na rogu Corso San Maurizio i Via Giulia di Barolo stoi jeden z najbardziej nietypowych domów Turynu. Oficjalnie nazywa się Casa Scaccabarozzi, od Franceski Scaccabarozzi, żony Alessandra Antonellego. Turyńczycy mówią na niego „Fetta di Polenta”, czyli plaster polenty – z powodu żółtego koloru i kształtu rzutu.
Antonelli, architekt Mole, zbudował dom na wydłużonej działce w kształcie trapezu. Według włoskiej fundacji ochrony dziedzictwa FAI powstał raczej z zakładu niż z rzeczywistej potrzeby:
Wskazówka do zdjęcia: stań tak, żeby patrzeć prosto na wąski narożnik. Z tego miejsca dom wygląda jak płaski plaster. Z boku widać, że dalej się poszerza.
Fetta di Polenta nie jest muzeum i nie można jej regularnie zwiedzać. Oglądasz ją z ulicy, o każdej porze i za darmo.
Mole stoi zaledwie kilka ulic na zachód od Corso San Maurizio, między Via Po a Vanchiglią. Z ulic dzielnicy raz po raz widzisz jej iglicę między domami.
Alessandro Antonelli zaprojektował budynek w 1862 roku jako synagogę dla gminy żydowskiej. Miasto Turyn przejęło go i ukończyło w 1889 roku. Dziś ma 167 metrów wysokości; w swoich czasach była najwyższym murowanym budynkiem Europy. Obecnie mieści się w niej Narodowe Muzeum Kina (Museo Nazionale del Cinema). Szklana winda panoramiczna zawiezie cię na taras widokowy na wysokości 85 metrów.
Wszystko o biletach, windzie i muzeum znajdziesz na naszej stronie o Mole Antonelliana.
Na południowym skraju dzielnicy Turyn otwiera się na rzekę. Te miejsca leżą tuż obok siebie.
Największy plac Turynu, ponad 38 000 m², dookoła arkady. Giuseppe Frizzi zaprojektował go na początku XIX wieku na końcu Via Po. Plac lekko opada w stronę rzeki – dawniej było to praktyczne przy paradach wojskowych. Przez most Vittorio Emanuele I widzisz kościół Gran Madre di Dio.
Do lat 50. XX wieku pod nabrzeżnymi murami z XIX wieku stały tu szopy na łodzie rybaków. Później Murazzi stały się jednym z najbardziej znanych miejsc spotkań turyńskiej movidy. Dziś jest tu aperitivo, kolacja i muzyka nad wodą.
Na północ od Murazzi nabrzeżne ulice biegną wzdłuż Padu w stronę Vanchiglietty. Możesz tu spacerować wzdłuż rzeki i patrzeć na zielone wzgórza na drugim brzegu.
Most łączy Piazza Vittorio z dzielnicą Borgo Po. Po drugiej stronie są Gran Madre i podejście na Monte dei Cappuccini.
Na wschód od Corso Regina Margherita robi się spokojniej i bardziej zielono. Vanchiglietta rozrosła się w XIX i XX wieku jako przedłużenie starego borgo i sięga aż do Padu.
W ostatnich latach Turyn udostępnił wiele fasad pod murale. Najbardziej znany projekt to TOward 2030: w latach 2018 i 2019 miasto Turyn i Lavazza zleciły włoskim i zagranicznym artystom street artu pomalowanie ścian w całym mieście, każdy obraz poświęcony jednemu z celów zrównoważonego rozwoju ONZ.
Turismo Torino poleca trasę street artu przez dzielnice Aurora, Borgo Dora, Quadrilatero i Vanchiglia. Vanchiglia to więc dobry punkt wyjścia: podczas spaceru bocznymi uliczkami i nabrzeżem miej oczy szeroko otwarte.
Przegląd dzieł w całym Turynie udostępnia miasto na turismotorino.org. Największy zbiór znajdziesz zresztą nie w Vanchiglii, lecz w MAU, czyli Museo d’Arte Urbana w dzielnicy Borgo Campidoglio.
Turismo Torino zalicza Vanchiglię, razem z Aurorą, do dzielnic uniwersyteckich, w których otwiera się coraz więcej barów, bistr, pizzerii i restauracji. Publiczność jest młodsza niż na placach w centrum, a lokale często mniejsze i bardziej skłonne do eksperymentów.
Centrum wieczornego życia to Piazza Santa Giulia przed kościołem o tej samej nazwie, razem z Via Giulia di Barolo. Obie są strefą pieszą, wiele lokali ma stoliki na zewnątrz. Według Turismo Torino spotykają się tu targ i movida: w dzień stragany, wieczorem miejsce spotkań dzielnicy.
Jeśli nocujesz w dzielnicy: wokół Piazza Santa Giulia w weekendy może być głośno do późna.
Celowo nie polecamy konkretnych barów, bo lokale często się tu zmieniają. Jak działa aperitivo w Turynie i gdzie jeszcze go znajdziesz, opisujemy na stronie o aperitivo w Turynie. Jeśli wolisz klasykę, idź do historycznych kawiarni przy Piazza Vittorio albo na Murazzi. Inne dzielnice na wieczorne wyjścia to San Salvario i Quadrilatero Romano.
Tuż za Dorą, przy Corso Novara 135, niedaleko dzielnicy Regio Parco, leży Cimitero Monumentale. Turismo Torino opisuje go razem z Vanchiglią, Aurorą i Regio Parco. To największy cmentarz miasta i muzeum sztuki nagrobnej pod gołym niebem: według Turismo Torino ciągnie się tu 12 kilometrów arkad z historycznymi i artystycznymi grobami.
Cmentarz założono pod koniec lat 20. XIX wieku jako następcę starszych cmentarzy San Lazzaro i San Pietro in Vincoli. W 1882 roku dołączyło krematorium, drugie we Włoszech po Mediolanie.
Spoczywają tu m.in. pisarz Edmondo De Amicis, noblistka Rita Levi-Montalcini i księżniczka Iolanda Margherita Sabaudzka. Pochowano tu także 26 robotników, którzy zginęli w 1852 roku w wybuchu królewskiej prochowni.
Wstęp jest wolny. To czynny cmentarz: zachowuj się cicho i nie fotografuj ceremonii pogrzebowych. Zwiedzanie z przewodnikiem poświęcone sztuce i historii oferują lokalni organizatorzy; terminy podaje Turismo Torino.
Cmentarze miejskie w Turynie nie mają dnia zamknięcia. Godziny zmieniają się wraz z porą roku (stan na 1 października 2026):
| Okres | Otwarte | Wstęp |
|---|---|---|
| Jesień, do początku listopada | codziennie 8:30–17:30 | wolny |
| Zima, od początku listopada do końca lutego | codziennie 8:30–16:30 | wolny |
W okolicach Wszystkich Świętych obowiązują godziny specjalne. Miasto publikuje dokładne terminy co roku krótko wcześniej. Aktualne godziny: cimiteritorino.it.
Trasa na popołudnie, która może płynnie przejść w aperitivo. Start na Piazza Castello, meta na Piazza Vittorio Veneto nad Padem.
Z Piazza Castello idziesz pod arkadami Via Po w stronę rzeki. Po kilku przecznicach skręcasz w lewo w stronę Via Montebello.
Na Via Montebello stoisz tuż pod Mole. Jeśli chcesz wjechać na górę, zaplanuj windę teraz – albo wróć pod koniec dnia.
Dalej w stronę Corso San Maurizio. Na rogu z Via Giulia di Barolo stoi wąski żółty dom Antonellego. Stań przed ostrym narożnikiem, a zdjęcie wyjdzie najlepiej.
Idąc Via Giulia di Barolo, dojdziesz do Piazza Santa Giulia z neogotyckim kościołem z 1866 roku. W dzień targ, wieczorem miejsce spotkań dzielnicy.
Z placu idziesz na północ ulicami starego borgo do Corso Regina Margherita i dalej nad Dorę.
Przy Lungo Dora Siena leży kampus uniwersytetu z białymi, falującymi dachami. Opcjonalny wypad: przez Dorę na północ dojdziesz do Corso Novara i Cimitero Monumentale.
Idź wzdłuż Dory aż do Padu, a potem brzegiem na południe, przez Vanchigliettę z powrotem w stronę centrum. Na drugim brzegu widzisz zielone wzgórza.
Na dole nad rzeką dochodzisz do Murazzi. Schodami wejdziesz na Piazza Vittorio Veneto – to dobre miejsce na aperitivo z widokiem na Gran Madre. Z powrotem na Piazza Castello wracasz Via Po.
U dużych dostawców nie znaleźliśmy osobnego zwiedzania tylko Vanchiglii. Te wycieczki według organizatora prowadzą do dzielnicy albo na jej skraj.
Trzy godziny z mieszkańcem miasta: wino na Piazza San Carlo, piwo kraftowe, street food, a na koniec koktajl albo wino w Vanchiglii. Języki: angielski, włoski. Miejsce zbiórki według organizatora: Piazza San Carlo, przed kościołem Santa Cristina.
od 93,00 €
Szczegóły i rezerwacja
Zwiedzanie Muzeum Kina z przewodnikiem i przejazdem windą panoramiczną, w małej grupie do dziewięciu osób. Języki: niemiecki, angielski, francuski, hiszpański, włoski.
od 99,00 €
Szczegóły i rezerwacja
Dwugodzinny spacer w małej grupie przez Piazza San Carlo, Piazza Carignano i Piazza Castello aż do Mole Antonelliana. Stamtąd do Vanchiglii jest tylko kilka minut. Języki: angielski, włoski.
od 39,00 €
Szczegóły i rezerwacjaWedług organizatora wszystkie trzy wycieczki można bezpłatnie anulować do 24 godzin wcześniej. Więcej spacerów znajdziesz wśród naszych wycieczek po Turynie z przewodnikiem i wycieczek kulinarnych.
Wszystkie bilety i wskazówki dotyczące autobusów, tramwajów i metra znajdziesz na naszej stronie o komunikacji miejskiej w Turynie.
Na samą dzielnicę nie potrzebujesz karty: Fetta di Polenta, Piazza Vittorio, Murazzi i Cimitero Monumentale nic nie kosztują. Torino + Piemonte Card opłaca się przy Mole: Muzeum Kina jest z nią bezpłatne, a winda panoramiczna tańsza. Do tego dochodzą muzea w centrum. Czy lepsza będzie dla ciebie Torino Card, czy Royal Pass, pokazuje nasze porównanie Torino Card i Royal Pass.
Na północny wschód od starego miasta, między Corso San Maurizio na zachodzie, Padem na południu i wschodzie oraz Dorą na północy. Mole Antonelliana i Via Po są tuż obok. Dzielnica należy do Circoscrizione 7.
Wąska, żółta kamienica Alessandra Antonellego, architekta Mole. Oficjalnie nazywa się Casa Scaccabarozzi, od nazwiska żony Antonellego. Stoi na rogu Corso San Maurizio i Via Giulia di Barolo i powstawała w latach 1840–1881.
Nie, regularnie nie. Dom nie jest muzeum. Możesz go o każdej porze oglądać i fotografować z ulicy.
Stoi kilka ulic na zachód od Corso San Maurizio, czyli na skraju dzielnicy, między Via Po a Vanchiglią. Z dzielnicy dojdziesz do niej w kilka minut.
Vanchiglia, starsze borgo, leży między Corso San Maurizio a Corso Regina Margherita wokół kościoła Santa Giulia. Vanchiglietta przylega od wschodu i sięga aż do Padu. Tam znajdują się Campus Luigi Einaudi i Parco Colletta.
W okolice Piazza Santa Giulia i na Via Giulia di Barolo, obie są strefą pieszą. Na skraju dzielnicy leżą Piazza Vittorio Veneto z historycznymi kawiarniami i Murazzi nad Padem.
Codziennie od 8:30, bez dnia zamknięcia. Jesienią, do początku listopada, zamyka się o 17:30, zimą, do końca lutego, o 16:30. W okolicach Wszystkich Świętych obowiązują godziny specjalne. Wstęp jest wolny.
Z powodu licznych warsztatów i fabryk z ich kominami. Vanchiglia aż do XX wieku była dzielnicą rzemieślników i robotników. Dziś nadają jej charakter studenci z Campusu Einaudi.
U dużych dostawców nie znaleźliśmy osobnego zwiedzania tylko tej dzielnicy. Aperitivo & Street Food Tour według organizatora kończy się w Vanchiglii, a kilka spacerów po mieście kończy się przy Mole na skraju dzielnicy.
Na samą dzielnicę nie, tamtejsze atrakcje są bezpłatne. Przy Mole karta daje jednak bezpłatny wstęp do Muzeum Kina i tańszą windę.